de Bhaldraithe (Tomás)

(1916 – 1996)

14241.
de Bhaldraithe (Tomás) (ed.): Cín lae Amhlaoibh.
LT, 18. Baile Átha Cliath: An Clóchomhar, 1970. xlii + 178 pp.
[= BILL 7582.]

Rev. by
Pádraig de Brún, in Éigse 15/2 (Geimhreadh, 1973), pp. 151-152.
Myles Dillon, in Celtica 10 (1973), pp. 261-262.
531.
de Bhaldraithe (Tomás): An litriú i bhfilíocht aiceanta na Nua-Ghaeilge.
In Ériu 23 (1972), pp. 214–226.
Reviews and assesses practices in the editing of Modern Irish accentual verse.
1490.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Éigse 14/4 (Geimhreadh 1972), pp. 275–282.
1. cómhrac i dtóin [and gáir faoi tholl]; 2. fochraí (an) lae [< fochroíb; cf. also forcraid, fortraid; for variation in similar clusters, cf. M. A. O’Brien, in Celtica 2/2 (1954), p. 353]; 3. feiste [‘entertainment’; feist, eisteas, feisteas; 4. crioslach [crioslaí pl.]; 5. seir; 6. paidir chapaill; 7. púirín; 8. is () luar liom [luar < lú orm]; 9. tɑ: tu: tau [togha].
O’Brien (M. A.) (ref.)
4983.
de Bhaldraithe (Tomás): Fonóta do lucht Swiftiana.
In StH 14 (1974), pp. 140–142.
Prints two anonymous Irish poems occurring in a satirical plamphlet entitled Mezentius on the rack (Dublin 1734).
1693.
de Bhaldraithe (Tomás): Gaimbí, gaimbín, ‘gombeen’.
In Éigse 17/1 (Samhradh 1977), pp. 109–113.
Gaimbí ‘interest (of money)' < Engl. cambie; gaimbín ‘bit (esp. of tobacco)' < gamba ‘leg’ (related to Fr. gambe, jambe and Engl. gamb, jamb; both words confused. Provides early exx of gombeen(-man) from 1845 and 1859.
1675.
de Bhaldraithe (Tomás): Fúinín, fuinín.
In Éigse 17/2 (Geimhreadh 1977–1978), p. 208.
Fúinín, fuinín represent foichne / fóichne, a singulative based on fochan(n).
1677.
de Bhaldraithe (Tomás): Ceann finne.
In Éigse 17/2 (Geimhreadh 1977–1978), p. 213.
Ceann finne < ceann fine.
1699.
de Bhaldraithe (Tomás): Ar thús cadhnaíocht.
In Éigse 17/2 (Geimhreadh 1977–1978), p. 266.
cadhnaíocht < codhnach ‘leader’.
1704.
de Bhaldraithe (Tomás): Roinnt focal ón iasacht.
In Éigse 17/3 (Samhradh 1978), pp. 319–325.
1. ainsiléad; 2. bindealán; 3. buimbéal; 4. bumbal, buimiléad; 5. fáiméad, páiméad; 6. fúinniméad, fúinniméadach; 7. líméar; 8. lindéar; 9. lipéad; 10. scipéad; 11. spiara; 12. spícéad; 13. straiféad; 14. stráisiún; 15. stroimpiléad; 16. strúiméad, stráiméad; 17. struipléad.
1705.
de Bhaldraithe (Tomás): Feiceam, thoiceam.
In Éigse 17/3 (Samhradh 1978), p. 326.
‘give’; f > h.

Addendum in Éigse 18.297.
1716.
de Bhaldraithe (Tomás): Limistéar, líomatáiste.
In Éigse 17/3 (Samhradh 1978), p. 402.
Limistéar < limistéad < Engl ‘limit-stead’.
1725.
de Bhaldraithe (Tomás): Bollstaic.
In Éigse 17/4 (Geimhreadh 1978–1979), p. 536.
Bollstaic < Engl bull-stag.
11475.
de Bhaldraithe (Tomás): English-Irish dictionary: terminological additions and corrections.
Baile Átha Cliath: Oifig an tSoláthair, 1978. 25 pp.
[Cf. BILL 1459.]
7926.
de Bhaldraithe (Tomás): A footnote to A glass of beer.
In IUR 9/1 (Spring 1979), pp. 42–43.
7104.
de Bhaldraithe (Tomás): Foclóirí agus foclóireacht na Gaeilge.
In MaynR 6/1 (May 1980), pp. 3–15.
1741.
de Bhaldraithe (Tomás): Ainmfhocail i ndíchomhréir.
In Éigse 18/1 (1980), pp. 119–121.
barr, caoi, faitíos, feadh, grá, leisce, nós, scáth.
1742.
de Bhaldraithe (Tomás): Réamhfhocail ar lár: dhá nóta.
In Éigse 18/1 (1980), pp. 121–124.
(1) ad `Ní íosfainn seachtain é' (ad C. Ní Dhomhnaill, in Éigse 17/3 (1978), pp. 371-378); (2) tigh, dtigh, go dtí tigh.
1743.
de Bhaldraithe (Tomás): Usáid ar leith den aimsir ghnáthchaite.
In Éigse 18/1 (1980), p. 124.
741.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: V.
In Ériu 31 (1980), pp. 168–171.
1. Na réamhfhocail go dtí, go dtige (use as prepositions and conjunctions); 2. roisín / ruisín (< Engl. ‘rushing’ and not from Engl. ‘ration’ as suggested by some; furthermore, Engl. ‘russin, risheen, rusheen’ does not derive from Ir. roisín / ruisín).
782.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: I. 1. reachtálann, reáchtálann, ráchtálann.
In Ériu 32 (1981), pp. 149–152.
4160.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: I. 2. reathairt, ráchairt.
In Ériu 32 (1981), pp. 150–151.
Argues these are related to rith ‘run’.
4161.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: I. 3. bruasach, mosach: dhá fhocal atá sa Táin.
In Ériu 32 (1981), pp. 151–152.
ad line 4497 of the LL version of Táin bó Cúailnge as ed. by C. O’Rahilly 1967 (BILL III: 5054): bruasach to be translated as ‘thick-lipped’ rather than ‘big-bellied’; and ad line 4629 of the Stowe version as ed. by C. O’Rahilly 1961 (BILL III: 5046): mosach to be translated as ‘bristly’ rather than ‘dirty, filthy’).
788.
Mac Congáil (Nollaig): Varia: VII. go dtige agus sula dtí.
In Ériu 32 (1981), p. 176.
ad T. de Bhaldraithe, in Ériu 31 (1980), pp. 168-169. On the use of go dtige, go dtigidh, go dtí as a preposition in Donegal Irish, and sula dtí, sulmá dtí in North Connacht.
de Bhaldraithe (T.) (ref.)
2053.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí: I. Aicearracht chainte le briathra.
In Éigse 18/2 (1981), pp. 295–297.
On the use of analytical forms of the verb in Galway Irish; app. with examples from Donegal Irish.
12452.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí: II. Dhá fhocal.
In Éigse 18/2 (1981), pp. 296–297.
1. stán; 2. *clódhghalar.
12453.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí: III. ad Éigse 17.326.
In Éigse 18/2 (1981), p. 297.
Decies Irish taispeáin means ‘give’ as well as ‘show’.
11476.
de Bhaldraithe (Tomás): Innéacs Nua-Ghaeilge don Dictionary of the Irish Language.
Deascán foclóireachta, 1. Baile Átha Cliath: Acadamh Ríoga na hÉireann, 1981. iv + 78 pp.
Rev. by
Pierre-Yves Lambert, in ÉtC 24 (1987), pp. 356-357.
Gearóid Mac Eoin, in Éigse 20 (1984), pp. 250-251.
Brian Ó Cuív, in Celtica 14 (1981), p. 186.
Ruairí Ó hUiginn, in ZCP 42 (1987), p. 387.
1768.
de Bhaldraithe (Tomás): Brí agus bunús an fhocail gúm.
In Éigse 19/1 (1982), pp. 167–168.
< Engl. (dial.) gome.
803.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: V. 1. PCT: Trí nóta.
In Ériu 33 (1982), pp. 172–173.
1. Forleitheadas: Plunkett glosses Lat. faex as ‘Clann Thomáis Mhic Lóbais’; 2. sladuighe satha: vs. N. J. A. Williams, PCT, p. 151 n. 936: should be translated as ‘hive-robber, drone’ (cf. ladrann saithe); 3. ruisín vs. N. J. A. Williams, PCT 188 s.v.: refers to ‘lunch, etc.'; cf. T. de Bhaldraithe, in Ériu 31 (1980), pp. 169-171.
863.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: V. 2. Dobhriathra mar bhriathra.
In Ériu 33 (1982), pp. 174–175.
On the use of adverbs as verbs.
819.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: I. 1. deibhil.
In Ériu 34 (1983), pp. 185–186.
‘a period of calm during stormy weather at sea’ (Aran Islands) < deighil(t), OIr. dedail, vs. T. Ó Máille, in Éigse 9/3 (1960), p. 146 (BILL 2224).
Ó Máille (T. S.) (ref.)
870.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: I. 2. gallúnach, gallaoireach.
In Ériu 34 (1983), pp. 186–187.
gallúnach < gall- (‘foreign’) + uan(bh)ach (‘foam’) (vs. C. D. Buck, A dictionary of selected synonyms in the principal Indo-European languages (1949), 453 (BILL 1575); gallaoireach < gallaoileach < gall- + aol(bh)ach (‘lime-like’).
Buck (C. D.) (ref.)
1783.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Éigse 19/2 (1983), pp. 379–383.
1. léas; 2. léasann; 3. Saibhir; 4. Gléachás / gléacas / gléachas; 5. ‘lashings’; 6. 'spoiled priest’.
363.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail: I.
In Celtica 16 (1984), p. 34.
1. faopach (< fadhb(h)thach); 2. *lora (lora ‘a squirrel’ in DIL derives from a misprint of iora).
366.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail: II.
In Celtica 16 (1984), p. 56.
foirisiún (from Engl. portion); 2. scansáil (from Engl. sconce). Exx. from Cois Fharraige.
1794.
de Bhaldraithe (Tomás): Notaí ar fhocail.
In Éigse 20 (1984), pp. 128–135.
Trí fhocal Nua-Ghaeilge: 1. Céimseata. 2. *gutalach. 3. climseáil.

Cúig fhocal ón mBéarla: 1. Rucust / rigeist / rógoiste. 2.Stráisplé. 3. deárlaí. 4. Cleaimideighs. 5. Sifil, sifleálann.

Trí ghnáthleagan cainte ag an bPluincéadach: 1. Cuirim foaina chosaibh. 2. Cac ar aithris. 3. Dhá uillinn.

836.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: II. 1. S.-Gh. adabair sa Nua-Ghaeilge.
In Ériu 35 (1984), pp. 196–197.
Claims that ModIr. ábhar, ábharsaíocht, abharsaíocht derives from OIr. adabair.
875.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: II. 2. caidéal.
In Ériu 35 (1984), p. 197.
caidéal ‘water-pump’ < Engl. ‘cattle-pump’.
876.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: II. 3. caidiail.
In Ériu 35 (1984), pp. 197–198.
caidiail ‘sun-dial’ < caid ‘stone’ + diail (< Engl. ‘dial’).
877.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: II. 4. caideal [kadˊzəL].
In Ériu 35 (1984), p. 198.
caideal ‘conical-shaped net’ < Engl. ‘cadgel’.
878.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: 5. eadóirsím, eadóirseacht.
In Ériu 35 (1984), pp. 198–199.
eadóirsím ‘naturalise’, eadóirseacht ‘naturalisation’ < éadaoirsighim, éadaoirseacht, based on miss-spelling by E. Lhuyd.
879.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: II. 6. sorcóir.
In Ériu 35 (1984), p. 199.
Ir. sorcóir, sorcoir and ScG sorcair ‘cylinder’ < roireoir (< roileoir), based on a miss-spelling by E. Lhuyd.
390.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí gramadaí.
In Celtica 17 (1985), pp. 101–104.
1. Gníomhaí + cuspóir + ainm briathartha; 2. Nóta faoin gcónasc go/nach; 3. Beag ag cáiliú aidiachta; 4. Aidiacht ag cáiliú ainm bhriathartha; 5. An + ainm teibí + mór; 6. Tá siad comh- + ainm teibí.
857.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: IX. 1. An réamhfhocal ó leis an ngníomhaí a insint.
In Ériu 36 (1985), p. 199.
Preposition ó + agent.
891.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: IX. 2. Cuspóir na haidiachta briathartha.
In Ériu 36 (1985), p. 200.
On the verbal adjective caite + object used to denote quantity.
892.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: IX. 3. fear barr.
In Ériu 36 (1985), pp. 200–201.
ad O. Bergin, Gadelica 1/4 (1913), p. 271 (Best2 270); fear(r) barr < fear bairr ‘extra’.
Bergin (O.) (ref.)
11560.
de Bhaldraithe (Tomás): Foirisiún focal as Gaillimh.
Deascán foclóireachta, 4. Baile Átha Cliath: Acadamh Ríoga na hÉireann, 1985. v + 240 pp.
Supplements FGB. Ir. only.

Rev. by
Liam Mac Mathúna, in International journal of lexicography 4/2 (Jul., 1991), pp. 146-151.
Brian Ó Cuív, in Celtica 20 (1988), pp. 212-215.
404.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Celtica 18 (1986), pp. 57–68.
1. Roinnt focal in -éad; 2. Dhá fhocal in -ús; 3. vardrús agus faithlios; 4. bab/bob; 5. lúmanaí; 6. raiclín; 7. Cúig ainm bhriathartha in -áil (siobáil, raitleáil, babáil, cuileáil, fraeicsáil); 8. gaillseach < gaibhlseach; 9. locáiste.
6830.
de Bhaldraithe (Tomás): William H. McLees, lexicographer.
In Éire-Ireland 21/1 (Spring 1986), pp. 103–106.
1854.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí Nua-Ghaeilge.
In Éigse 21 (1986), pp. 150–157.
I. Sé fhocal ón iasacht: 1. batam; 2. blámás/plámás; 3. gríscín; 4. leibhit, leibhiteáil; 5. strúsín; 6. treiscín.

II. Cúig leagan cainte: 1. dhá chuid; 2. dhá leath; 3. dhá leor; 4. duine agus duine; 5. m’athair agus iad .

902.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: I. 1. troimse; 2. leiceann.
In Ériu 37 (1986), pp. 181–182.
413.
de Bhaldraithe (Tomás): Deamhan (?) agus deireadh an lae.
In Celtica 18 (1986), p. 192.
Read diún (as in MS) < *i ndiúin < *i niúin = *i neoin for deamhan in phrase `go raibh deamhan agus deireadh an lae ag teacht', in Éamon a Búrc: Scéalta, ed. by P. Ó Ceannabháin (1983), pp. 48, 70.
Ó Ceannabháin (Peadar) (ref.)
7308.
Watson (Seosamh) (ed.): Féilscríbhinn Thomáis de Bhaldraithe / eagarthóir: Seosamh Watson.
Baile Átha Cliath: Coiste Fhéilscríbhinn Thomáis de Bhaldraithe, An Coláiste Ollscoile, 1986. viii + 171 pp.
Pádraig A. Breatnach, in Éigse 23 (1989), pp. 217-220.
de Bhaldraithe (Tomás) (hon.)
418.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Celtica 19 (1987), p. 12.
[1.] builicín agus builcín (In the dialects of Galway, from Engl. bulkin and bulk respectively; also puilicín; other instances of alternation between initial p and b given); [2.] feidheal < meitheal (other instances of alternation between initial f and m given).
9678.
de Bhaldraithe (Tomás): An Pluincéadach: ceannródaí foclóireachta.
In Teangeolas 22 (Earrach 1987), pp. 19–25.
1873.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Éigse 22 (1987), pp. 107–110.
1. úróig [< úrach = iubhrach; 2. piobarnaíl; 3. An ghé bheag; 4. crích [dat. of críoch ‘sceacha nó driseacha’ (Cois Fharraige)]; 5. paltóg; 6. cuitléir(e).
430.
de Bhaldraithe (Tomás): Gluaisre Egerton 158, a fhoinsí agus a lorg ar DIL.
In Celtica 19 (1987), pp. 133–140.
Discusses (1) the sources of Séamus Ó Broin’s Irish glossary (in MS Egerton 158), (2) mistakes copied from E. Lhuyd’s Irish glossary in Archaeologia Britannica (1707), (3) Egerton as a source in DIL.
1044.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: III. Nóta ar an gclásal coibhneasta réamhfhoclach.
In Ériu 38 (1987), pp. 207–208.
ad P. Mac Cana, in Ériu 36 (1985), p. 210–212 [Varia XII: A note on the prepositional relative].
Mac Cana (P.) (ref.)
436.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Celtica 20 (1988), pp. 1–10.
1. bleachtaire, miolcaire; 2. bráca; 3. burdún; 4. cailpís; 5. cáipéis/cáipís; 6. daorach; 7. malach; 8. ninsceachán, ninsci, ninscim, etc.; 9. painéad; 10. pasálann; 11. pasúr; 12. slincín; 13. splincéara; 14. sprioc; 15. trantal.
1057.
de Bhaldraithe (T.): Varia: II.
In Ériu 39 (1988), pp. 195–197.
1. rachlais; 2. Samplaí sa chaint den réimír - (from gáu, ‘lie’, with meaning of ‘false’): (a) gúshnáth/gabhshnáth; (b) comhphocaide (< gúphocaide); 3. liaga (< liadha, from lia ‘flood, spate’).
1058.
de Bhaldraithe (T.): Varia: II. 2. Samplaí sa chaint den réimír -: (a) gúshnáth/gabhshnáth; (b) comhphocaide.
In Ériu 39 (1988), pp. 196–197.
Prefix - from gáu, ‘lie’, with meaning of ‘false’. Comhphocaide < gúphocaide.
1889.
de Bhaldraithe (Tomás): Góstaí Gaeilge Edward Lhuyd agus a sliocht.
In Éigse 23 (1989), pp. 131–146.
Irish ghost words traceable to Lhuyd’s Foclóir Gaoidheilge-Shagsonach. Includes a list.
1077.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: III.
In Ériu 40 (1989), pp. 182–183.
1. gleoiteog; 2. fonsa, fronsa, fuaidheam (from Robert Kirk’s 1690 glossary; all associated with women’s dress; fonsa ‘hoop’; fronsa < Engl. ‘frounce’ / ‘flounce’; fuaidheam ‘seam’ is a Scottish Gaelic form related to uaim ‘seam’.
4700.
de Bhaldraithe (Tomás): Notes on the diminutive suffix ín in Modern Irish.
1904.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Éigse 24 (1990), pp. 124–129.
1. Codhalc; 2. Coparús; 3. cuitbéar/cuiptéar; 4. gaimiléir; 5. gallán; 6. losán; 7. póiméid; 8. réadóir; 9. smuilcín.
478.
de Bhaldraithe (Tomás): Roinnt lusainmneacha as foclóir an Phluincéadaigh.
In Celtica 21 (1990), pp. 126–145.
[1.] Foinsí na Laidine; [2.] Ainmneacha barantúla nó cumadóireacht; [3.] Anáil an Phluincéadaigh. Includes a list of plant-names from Plunkett’s unpublished ‘Latin-Irish Dictionary’ (1662).
1094.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: II. 1. bionda/mionda.
In Ériu 41 (1990), p. 129.
vs. T. S. Ó Máille, in JCS 2 (1953), p. 141. Suggests a derivation from Engl. bent.
Ó Máille (T. S.) (ref.)
1126.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: II. 2. tlú/ulú.
In Ériu 41 (1990), pp. 130–131.
1149.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: IV. 1. Sean-nath a mhair.
In Ériu 42 (1991), p. 147.
Two earlier literary parallels to ModIr expression gun fhios cén cú chac thú ná mada gearr a mhún thú.
1150.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: IV. 2. clapar.
In Ériu 42 (1991), pp. 147–148.
ad K. Malone, in Celtica 5 (1960), p. 142. clapar ‘churn-dash’ (TBC I l. 3375) means mebrum virile; cf. Modern Irish use of loine ‘churn dash’.
1936.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Éigse 25 (1991), pp. 160–164.
1. *airmnecht; 2. crioslach; 3. daorach; 4. fabhairne; 5. fearacht; 6. imirt; 7. isteal; 8. praistéal.
1954.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Éigse 26 (1992), pp. 124–130.
1. góirséad; 2. mábla; 3. miúndáil; 4. sáirse; 5. slincín; 6. trombhód.
12083.
de Bhaldraithe (Tomás): Foclóir na Nua-Ghaeilge: forbairt agus fadhbanna.
In NACCS 2 (1992), pp. 203–211.
1195.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: VI. 1. corr mhargaidh.
In Ériu 43 (1992), pp. 213–214.
1196.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: VI. 2. ealartha, ealaraim.
In Ériu 43 (1992), pp. 214–215.
9707.
de Bhaldraithe (Tomás): Nóitíní ar staid inmheánach na teanga.
In Teangeolas 32 (1993), pp. 25–28.
1972.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Éigse 27 (1993), pp. 133–138.
1. pléaráca; 2. ceairliciú; 3. geaileas; 4. rabún.
1239.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: V. 1. *bruinne, ‘a fine’.
In Ériu 44 (1993), p. 185.
vs. W. Stokes's gloss ‘bruinne 92 a fine = P. S. Dinneen's bruinne .i. breathamhnas' (Egerton 158 Glossary, ACL 3 (1907), 145-214). Mistake traceable to (a) R. Kirk's 1690 glossary, where bruinne ‘fine’ [= ‘refine’] (recte bruinn), and (b) P. S. Dinneen, who, following Peadair Ó Conaill's Irish dictionary (c. 1826), erroneously equated bruinne with breathamhnas ‘judgement’.
Dinneen (Patrick S.) (ref.), Stokes (W.) (ref.)
1240.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: V. 2. roisín.
In Ériu 44 (1993), p. 186.
vs. T. de Bhalraithe, in Ériu 31 (1980), pp. 169-171. Suggests roisín derives from Fr. ressie.
1268.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: III. 1. Nóta ar an nGàidhlig i bhfoclóirí Gaeilge.
In Ériu 45 (1994), pp. 199–200.
Provides list of 12 headwords from DIL, which ultimately derive from R. Kirk’s ScG glossary (1690): brúadar, búbaire, buidne, coimíadad, cuinneán, énadóir, fadban, folach, gadmuin, lidach, línán, lúadaige.
1269.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: III. 2. scrúdann.
In Ériu 45 (1994), pp. 200–201.
Can mean (i) ‘move with pity’; (ii) ‘torment(ed) with hunger, cold, etc.'.
5866.
Mac Aonghusa (Proinsias), de Bhaldraithe (Tomás) (ed.): Dáithí Ó hUaithne: cuimhní cairde / Proinsias Mac Aonghusa agus Tomás de Bhaldraithe a chnuasaigh.
Baile Átha Cliath: An Clóchomhar, 1994. 144 pp.
Ó hUaithne (Dáithí) (hon.)
640.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: III. Roinnt míbhríonna a d’eascair ó fhoclóir Uí Chléirigh.
In Ériu 46 (1995), pp. 171–177.
On some of the incorrect and misleading meanings in Irish and Scottish dictionaries derived from glosses in Míchéal Ó Cléirigh’s dictionary, Focloir no Sanasan Nua (1643). 1. acht ‘danger’; 2. ailcith ‘a strand stone’; 3. aincheas ‘danger’; 4. aineach ‘horsemanship’; 5. airmid ‘a swan’; 6. aitheallach ‘a second proof’; 7. aithréos ‘manure’; 8. ala(dh) ‘a trout’; 9. argad ‘a hindrance’; 10. bacat ‘a captive’; 11. béim ‘a nation’; 12. coibhchiogh ‘ravenous, fierce’; 13. coichmhe ‘an udder’; 14. díchealtair ‘a park’; 15. fé fiadha ‘a park’; 16. fec ‘a weakness’; 17. feothán ‘a dormouse’; 18. glinn, grinn ‘a fort’, ‘a garrison’; 19. meirceann ‘a finger’; 20. rae ‘a salmon’; 21. rear ‘provision’; 22. samhlat ‘active’; 23. sithbhe ‘a city’; 24. soma ‘a flock of swans’; 25. talchara ‘a generous lover’; 26. tealgadh ‘eating, consuming’; 27. urghais ‘suppression of antiquities’.
1317.
de Bhaldraithe (Tomás): Nótaí ar fhocail.
In Éigse 29 (1996), pp. 51–55.
1. conús [also conuas, conas, both < canós]; 2. froisín [< fras + ín]; 3. priompallán [also pr(o)impeallán, prompalán < Engl ‘bumble’ (= ‘bumblebee’; prombarlán, plumbarlán, primpearlán, plimpearlán, prumparlán < Engl ‘bumbler’ (= ‘bumblebee’); variants with tr(i)omp-, trump-, treamp- influenced by trompa ‘jew’s harp’; ‘etymological’ spelling proimpsheilleán derives from W. Shaw’s form priompsheillain]; 4. rumpall [< Engl ‘rumble’; cf. ‘etymological’ spelling rumptholl]; 5. *alfat ‘a cause’ [an error traceable to E. Lhuyd (1707), who copied two consecutive words (al, fáth) in R. Plunkett’s dictionary (1662) as one word; gives rise to other variants: alfad, álfath, alfáth]; 6. *alfhalach ‘hide’ [an error traceable to E. Lhuyd (1707) for a bhfalach in R. Plunkett’s dictionary (1662); gives rise to alfalach ‘thoroughly hid’].
624.
de Bhaldraithe (Tomás): Varia: III.
In Ériu 47 (1996), pp. 213–216.
Ker. (= ‘Kerry’) as a reference in Dinneen’s dictionaries.
Dinneen (Patrick S.) (ref.)
9746.
de Bhaldraithe (Tomás) (ed.), Hartmann (Hans) (ed.), Ó hUiginn (Ruairí) (ed.): Airneán: Eine Sammlung von Texten aus Carna, Co. na Gaillimhe / herausgegeben und kommentiert von Hans Hartmann, Tomás de Bhaldraithe und Ruairí Ó hUiginn.
BZCP, 13–14. Tübingen: Niemeyer, 1996.
Bd. I: Einleitung und Texte. 1996. xv + 482 pp.
Bd. II: Kommentar. 1996. 331 pp.

Rev. by
Sylvie Muller, in Béaloideas 66 (1998), pp. 259-261.
Mícheál B. Ó Mainnín, in Ainm 7 (1996-1997), pp. 173-176.
Erich Poppe, in Kratylos 44 (1999), pp. 157-161.
9532.
de Bhaldraithe (Tomás): Foclóir Uí Bheaglaoich.
In Dán do oide [Ó Cléirigh essays] (1997), pp. 21–37.
The English-Irish dictionary. An foclóir Béarla-Gaoidheilge (Paris 1732).
14750.
Mac Aonghusa (Proinsias) (ed.): Tomás de Bhaldraithe: cuimhní cairde / Proinsias Mac Aonghusa a chuir in eagar.
Baile Átha Cliath: An Clóchomhar, 1997. 189 pp.
de Bhaldraithe (Tomás) (hon.)
16147.
de Bhaldraithe (Tomás) (pref. auth.), Mac Aodha (Breandán S.) (ed.): Sráidainmneacha na hÉireann / eagarthóir, Breandán S. Mac Aodha; brollach, Tomás de Bhaldraithe.
Baile Átha Cliath: An Gúm, 1998. xiii + 260 pp.
Rev. by
Íosold Ó Deirg, in Teangeolas 37 (1998), p. 61.
Nollaig Ó Muraíle, in Ainm 8 (1998-2000), pp. 237-244.
218.
de Bhaldraithe (T.): Palmaire agus focail eile.
In Celtica 23 (1999), pp. 76–81.
1. palmaire/falmaire/falmaireacht; 2. fámaire/fámaireacht; 3. palmaire/falmaire; 4. falmadóir/halmadóir; 5. failm/ailm; 6. pailméar; 7. pám; 8. tailm/sailm/failm.